Сұхбаттар

Сұхбаттар

- Қабдеш аға, жақында «елге келген оралмандарға 5 жылға дейін азаматтық бермеу» туралы заңнама ұсынылды. Оған қарсы шыққан ең алғашқылардың қатарында өзіңіз болдыңыз. Қалай ойлайсыз, қандастарымызға бес жылға дейін азаматтық бермеу мемлекетке несімен тиімді болуы мүмкін? -Көші-қон тақырыбы менің өмір бойы айтып келе жатқан тақырыбым. Өйткені, өзім де осыдан елу жыл бұрын шеттен келдім. Еліміз егемендік алғанда қуаныштан пора-пора болып жылаған адаммын. Қазақтың кеткен көп есесі қайтады, шетте жүрген қазақты ата жұртқа көшіріп аламыз деп қуанған кісілердің бірімін. Көші-қон еліміз…
– Қабдеш аға, бір сөзіңізде совет заманындағы ақын-жазушыларды «қапастағы бұлбұлдар» деп атап едіңіз. Ол түсінікті. Сол дәуірдің қаламгерлері бегілі шеңберден шыға алмады, сол кезеңді жырлады, жазды. Ал казір заман басқа. Бұл кезеңдегі әдебиет саласында жүргендерді не деп атар едіңіз? – Мен осыдан он бес-жиырма жыл бұрын, марқұм болып кеткен белгілі акын Қапан Сатыбалдиннің туғанына 80 жыл толуына байланысты «Капастағы бұлбұлдар» деген мақала жаздым. Ол жеке Қапан емес, Қапанның замандастарына, қаламдастарына, әріптестеріне арналған еді. Егер бүгінгі көзбен қарайтын болсак, сол Қапан…
ҚабдешЖүмәділов — 1936 жылыҚХР, ШҰАРТарбағатайаймағыныңҚұлыстайөңіріндедүниегекелген. Қазақәдебиетініңклассигі. ҚазақстанныңХалықжазушысы, мемлекеттіксыйлықтың, тәуелсіз «Тарлан» сыйлықтарыныңиегері. СуреткердіңқазақхалқыныңАбылайхан, Қабанбайбатырзаманындағыжоңғаршапқыншылығынақарсыұлтазаттықкүресінен, тәуелсіздікалғанбүгінгікүнгедейінгітарих-тағдырынкесекпішіп, кестелепбергеншығармалары (12 томнантұрады) бүгіндемемлекеттілігіміздіңқұндыруханимұрасынаайналыпотыр.    Бүгінбіз “қазақпрозасыныңдарабозы” атанғанқадірліқаламгерменкездесіп, әдебиет, мәдениетмәселелеріжөніндеойбөліскенедік. СұқбаттыжүргізгенсыншыАрмиябекСағындықұлы. “Ұлтынжазбайтын, ұлтынантыстұратынжазушыболмайды” А.Сағындықұлы:ҚадірліҚабеке, «ШетелӘдебиеті» депаталатынбұлгазеттіңшығабастағанынадааншакөпболақойғанжоқ. Бұл газетті кезіктіріп, оқи алдыңыз ба? Жалпы біздің елде Әлем әдебиетін таныстырып отыратын, арнаулы басылым жоқтың қасы. Әлем әдебиетінің үздік үлгілерін, әлемдік әдебиеттің бағыт-бағдарын таныстырып отыратын осындай басылымдар бізге қажет деп ойлайсыз ба? Қ.Жүмәділов:«Шетел Әдебиеті» деген бұл газеттің шыққанына жылдан асты ма, екі жыл болды ма, мен биылғы 2007 жылғы…
Оқу... Жазу... және Оқу... - Қабдеш аға, негізгі істен қол боста немен шұғылданасыз? - Газеттен көріп жүрмін, менің көпшілік әріптестерімнің бірі – суретші, екіншісі – аспаз, үшіншісі – әнші көрінеді. Өте қызықты нәрселер. Бірақ өз басым ара-кідік қамшы, домбыра жинайтын әдетімді, қосауыз мылтығымның барын, Аңшылар қоғамының мүшесі екенімді есептемегенде, әлгіндей өнерлерден құралақан қалыппын. Көп уақытым кітап оқу мен жазуға кетіпті. Басқасының бәрін осыларға бағындырыппын. Бұдан қырық жыл бұрын мына Сәуле жеңгеңе үйленгенде: «Сенің бір ғана «күндесің» болады... Әдебиет деген. Содан…
ҚАЗАҚ ҚАРАСӨЗІНІҢ ДАРАБОЗЫ Жазушы Қабдеш Жұмаділовпен сұхбат «Шынайы жазушы әдебиетке өз тағдырымен келеді» - Сіздің «Қазығұрт» баспасынан 12 томдық таңдамалыңыз жарыққа шықты. Ондағы шығармалардың дені қылышынан қан тамып тұрған Совет цензурасының заманында жазылды. Сараптау барысында бүгінгі оқырманның талабына дөп келмей, жинаққа ене алмай қалған шығармаларыңыз болды ма?         - «Қазығұрт» баспасынан шыққан 12 томдығым шығармашылық белестегі үлкен табысым болды. Шынын айтқанда, бұл томдықтарды шығару оңайға түскен жоқ. Көмектеседі деп сенген үкімет бір тиын да қаржы бөлмеді. Біреуге сенген күн күн…
Қазақ байғұс Ленин мен Калининге мұң шағып тұрғандай көрінеді... - «Өркениеттi 50 елдiң қатарына қосыламыз» дедiк. Талап дұрыс. Бiрақ, озық елдiң қатарына қосылу үшiн тек байлықты арттыру, байларды көбейту аздық етедi. Осымен бiрге демократияшыл үрдiстердi, халықшыл жөн-жоралғыларды да дамытуымыз керек. Кiсiлiгiмiз әрбiр iсiмiзден көрiнiп тұруы керек. Ал бiзде қалай? Халық жинал­ған, халық топтасқан жерден билiктiң өлердей қорқатыны несi? Менiңше, билiк басындағылар «Көп­тiң аты көп. Бiреу болмаса да бiреу қоймамызды, құпиямызды, қоямызды ашып қояды» деп ойлап, халықты таратқанша асығады-ау деймiн. - Халық ерiккеннен жиналмайды…
Бет 4 -дан 4