Мақалалар

Мақалалар

естелік­-эссе «Желкеме шор түсер деп аямай сал,  Мен – сенің өгізіңмін өзге жегер» Сәбит Мұқанов Иә, бір күн бетін берсе, бір күн сыртын беретін құбылмалы дүние деген осы. Өмірге жаңа келген жоқ қой, көпті көрген Сәбең бұл қағиданы бала кезден білетін-ді. Бірақ жәй білу бар да, бастан кешу бар. Дүниенің опасыздығын, басқа қонған бақтың баянсыздығын, кейде үміт шіркіннің алдамшы екенін тап басып ұғынғаны осы таяуда ғана. Екінің бірі білетін сол ақиқатқа көз жеткізу үшін бұған жетпіс жыл өмір сүру керек…
Бұл тақырыпқа алғаш көзi түскен адам: «Әлдеқашан болары болып, бояуы сiңген мәселенi неге жаңғыртып отыр?» деп таңданып қалуы да ғажап емес. Бiрақ оған таң қалатын не бар, бiз бұл күнде нелердi қайта қарамай жатырмыз?! Аттап бассаң алдыңнан «ақ таңдақ» шығады. Басы аяғына келiп, төңкерiлiп жатқан дүниеге кезiгесiң. Баяғыда мал көрмеген бiреу түйеден: «мойның неге қисық?» деп сұрапты ғой. Сонда Ойсылқара әулетi: «өзiң дұрыстап қарашы, осы менiң түзу жерiм бар ма?» деп жауап берген екен. Дәл осы сөздi Кеңес дәуiрiндегi тарих…
Қаз-қалпында Алматыға қалың қар жауғанда, ол қардың қыс бойы күрелмей, тазаланбай сүрі боп жатқанын көргенде, менің есіме осыдан он жылдай бұрын өткен мына бір оқиға түседі. 2002-жылы, желтоқсан айының басында маған Қытайдың Шәуешек қаласынан қоңырау шалынды. Телефон соғып тұрған – аймақтық уәли мекемесінің (аймақтық әкімшіліктің) бас хатшысы Мұрат деген азамат. Аман-сәлемі түзу, сөзі жылы, іші-бауырыңа еніп барады. - Қабеке, сәлем соңында айтарымыз: сізді өзіңіздің туған қалаңыз – Шәуешек қаласы қонаққа шақырады. Бұл шаруа біздің биылғы жылғы жоспарымызда бар еді. Соны…
(Беташар сөз) Өткен 20-ғасырдың 60-жылдарында Қазақ Әдебиетіне бір шоғыр таланнты жастар келіп қосылды. Сортаң тартқан теңізге тұс-тұстан жамырай құйылған тұщы бұлақтардай, бұл қуатты топ сол кездегі социалистік реализмнің қатаң қағидаларын қақырата бұзып, Советтік әдебиетке сапалық өзгерістер енгізді.          Бұл кезеңді кейін әдебиет зерттеушілері «Хрущевтың жылымығы» деп атайтын болған. Жұрт айтып жүргеніндей, дәл осы жолдарда саясаттың тар құрсауы кеңейіп, кейбір шектеулер алынып, өнер адамдарына сәл-пәл еркіндік берілгені рас. Алайда бұл өзгерісті тек саясатқа Кремльдің жарылқауына ғана еншілеп берсек, онымыз мәселенің байыбына…
Хикаят Арқада Бурабайға жер жетпейді,Қазақта Кенекеме ер жетпейді. Мағжан – І – Жер тарылып, аспан аласарып, дүние қусырылып келе жатқан. Елден алабөтен апшысы қурылып, айдыны тартылған – әрине, қазақтың жері, қазақтың аспаны. Өзге жұрттар сол ежелгі қалпында. Тіпті, жыл өткен сайын адымын ұзартып, құлашын кеңге жайып, мейманасы тасыған елдер де бар. Сондай етектегі тасы өрге домалап, бағы жанып, үйіргені алшы түсіп тұрған елдің бірі, жай қатардағы бірі емес, бірегейі – орыс мемлекеті. Ол қазір «Ресей империясы» деп аталады. Күні кеше…
Шамдансам, шалқамнан түсер асаумын,Шамырқансам, шатынап сынар болатпын. Махамбет Сіз, тегінде, өмір сүру деген оп-оңай деп ойлайсыз ба? Бұған біркелкі жауап табу қиын. Өйткені біреуге өмір сүру – жеп-жеңіл, ал екінші біреуге өте ауыр, тым қиынға түседі. Тұтас өмірді қойып, жәй күнделікті тіршіліктің өзін әркім әртүрлі қабылдамай ма. Бұл жағы Жаратушы Құдырет сізге қандай жүрек, қандай жүйке сыйлағанына байланысты. Бір білгіштер адамдарды хрустал нервілі, мыс нервілі, қыш нервілі, киіз нервілі деп бөледі екен. Некен-саяқ болат нервілі жандар да ұшырасатын көрінеді. Өмірдің…
– Жалпы біздің елімізде тәуелсіздіктен кейінгі кезеңде іске асырылған реформаларда ойланбай істелген олқылықтар көп, қателіктер мол. Ауылды тоздырып алғанымыз, жекешелендіру кезінде малды құртып жібергеніміз, т.б. Сондай қателіктердің бірі – шекаралық аудандарды жабу, елді мекендегі халықты шекара бойынан алыстатып алғанымыз. Мысалы, Нарынқол ауданы 100 шақырымдай шегініп, Кегенмен қосылып, Райымбек ауданы болып құрылды. Андреевка деген бұрынғы шекаралық аудан Үшаралға бірікті. Мақаншыны да кері шегіндіріп, Үржарға қосып тынды. Тарбағатай ауданының орталығы Ақжарды Ақсуатқа, Қатон-Қарағайды Үлкен-Нарынға қосақтап жіберді. Мен енді осының бәрі қателік деп…
Бет 4 -дан 4